Hauhawar Farashin Kaya: ‘Yan Nijeriya Na Gunaguni A Kan Tsadar Abinci

0
57

Hauhawar Farashin Kaya: ‘Yan Nijeriya Na Gunaguni A Kan Tsadar Abinci

‘Yan Nijeriya, musamman masu karamin karfi ciki har da ma’aikatan gwamnati da sauransu suna ta gunaguni kan hauhawar farashin kayan abinci, da kuma rikice-rikicen aiki da kuma ci gaban tsarin biyan albashi.

Wannan na zuwa ne a daidai wani rahoto da hukumar kididdiga ta kasa (NBS) ta fitar kwanan nan cewa, hauhawar farashin ya tashi da kashi 18.17 a watan Maris na 2021, daga kashi 17.33 da aka samu a watan Fabrairun 2021.

Rahoton na NBS din ya nuna cewa hauhawar farashin kayan abinci ya tashi da kashi 22.95 a watan Maris na 2021 idan aka kwatanta da kashi 21.79 a watan Fabrairun 2021.

Kayayyakin abinci solar tashi a Abuja:

‘Yan kasuwa a Abuja solar shaida wa manema labarai cewa, an samu hauhawar farashin kayayyakin abinci tun daga watanni uku da suka gabata duk da cewa farashin shinkafa ya daidaita kuma bai karu ba tun watanni biyar da suka gabata.

Wani mai sayar da kayan abinci, Ahmadu Tijjani, ya shaida wa wakilinmu cewa, ba a ba su dalilan da suka sa hauhawar farashin wasu kayayyakin ba, yana mai cewa tunda kayan abinci na da matukar muhimmanci mutane za su saya koda kuwa za su rage karfin sayensu.

A cewar Tijjani, akwai karin kashi 20 cikin 100 na kyakkyawan da a da ake sayar da shi a kan N1,000, yayin da fakitin 50cl na Coca Cola ya karu zuwa N1700 daga N1600, ya kara da cewa, wani karamin wake na gida da a da ake sayar da shi a baya N500 ko N450 yanzu ana sayar da shi kan N800 zuwa N650.

“Farashin shinkafa ya daidaita a cikin watanni biyar da suka gabata don haka babu wani karuwa a ciki, amma kwalin madara Peak giram 12 da muka sayar a kan N6500, yanzu ya zama N950, yayin da lita 2.6 na Man gyada ya koma 2600 daga three,000,” Inji shi.

Musa Kana, mai sayar da nama, ya dora laifin karuwar nama a kasuwa da karuwar rashin tsaro a wasu sassan kasar yana mai nuni da cewa, kilo daya na naman da aka sayar 1500 a watanni uku da suka gabata yanzu ya zama 2000 zuwa 2500, inda ya danganta da karfin ciniki na abokin ciniki.

“Duk lokacin da muka je kasuwa, mukan dawo da duk wani abin da za mu iya. Saniyar da muke saya a da N300,000, yanzu ta zama N600,000, yayin da ta 250,000 yanzu ta zama N500,000 ko N450,000. Kayayyakin basu da yawa amma matsalar tana zuwa kasuwa ne domin samunta saboda yanayin tsaro a wasu sassan kasar. Ba za mu iya zuwa jihohi kamar Katsina da Sokoto ba inda shanu ke da arha, yanzu mun samo su Kano, Bauchi ko Jihar Gombe,” inji shi.

Karin farashin ya kawo tsaiko ga tallace-tallace a Kano:

A cikin jihar Kano, masu amfani da kasuwannin kayan masarufi suna ta koka wa da yadda hauhawar farashi ko kuma sayarwa mara kyau ya kasance duk da kuwa kayayyakin suna da yawa a kasuwannin.

A kasuwar Singer, ana sayar da 50kg na shinkafar gida kan N22,500 zuwa N23,000, yayin da 50kg na shinkafar waje ana sayar da ita kan N24,500 zuwa N25,000. An kuma tattaro cewa 50kg na sukari a kasuwar Singer ana sayar da shi kan N18,300 zuwa N18,500, ya dogara da kayyadaddun alamar.

Haka zalika, ana sayar da katon na coc 60cl coke a kan N1,800, yayin da katon na malt ana sayarwa akan N1,700 a kasuwa yayin kuma a Kasuwar hatsi ta kasa da kasa Dawanau buhun 100kg na shinkafar da ake nomawa a cikin gida ana sayar wa akan N49,500, a buhun masara 100kg a N21,000, buhun 100kg na wake akan N39,000 kamar yadda ake sayar da buhun alkama 100kg kan N34,000.

Malam Sagir Bello, wani ma’aikacin gwamnatin jihar Kano, ya ce, hauhawar farashin kaya na baya-bayan nan na daya daga cikin mafi munin da ma’aikatan gwamnati suka taba fuskanta ganin cewa gwamnatin jihar ta koma tsohon tsarin albashi bayan watanni na sabon tsarin albashin aiwatarwa.

Wani ma’aikacin, Malam Shehu Zangina, ya bayyana cewa, halin hauhawar farashin kayan masarufi ya cinye karfin kudi na karamin ma’aikacin gwamnati, inda ya kara da cewa, a halin yanzu batun samar da kayayyaki ne amma babu masu saya.

Ma’aikatan gwamnati suna ta gunaguni:

Wani ma’aikacin gwamnati tare da ma’aikatar yada labarai a jihar Legas, Mista Azeez Olatubosun ya bayyana lamarin na hauhawar farashin kayan abinci a matsayin abin takaici.

“Lamarin yana ci gaba da matsin lamba a matsayina na ma’aikacin gwamnati, kuma magidanci. Haka zalika, watan Ramadan ya kara tsananta lamarin yayin da farashin kayan abinci da abubuwan sha ke tashin gwauron zabi.”

“Tattalin arzikin iyali yana ta raguwa saboda ana amfani da albashi wajen sayan abubuwa kan farashi mai tsada. Albashinmu ya kasance babu kari amma farashin abubuwa yana ta karuwa, wanda ke nufin cewa yanzu mun sayi kananan abubuwa da kudi daya. Idan ba a kula ba, lamarin na iya haifar da fitina tsakanin ma’aurata,” inji shi.

Wata ma’aikaciyar gwamnati, Lara Ade ta koka kan yadda farashin kayan abinci da ruwa suka tashi.

A cewar ta, wani jakar ruwa, wanda aka sayar akan N1,000 a da, yanzu ana sayar da shi kan N1,200 kuma farashin ruwan gora ya tashi daga N50 zuwa N70.

“Halin da ake ciki ba mai dadi bane kwata-kwata, saboda muna da abubuwa da yawa da ke kalubalantar albashinmu, da suka hada da kudin makaranta, kudin hayar gida da na sufuri, kuma a samansa abinci da ruwa suna da tsada a saya. Abubuwa ba su kasance daidai ba bayan kullen korona da zanga-zangar EndSARS,” ta koka.

Hauhawar farashin abinci ya rikita masu saye a Legas:

Rahoto ya bayyana cewa, a kasuwar Mangoro, karamin buhun na Dangote wanda aka sayar a kan N50 yanzu ana sayar da shi kan N150 yayin da ake sayar da na N100 kafin a sayar da shi a kan N300.

Haka zalika, farashin Milo1kg ya karu daga N1,700 zuwa N2,000, yayin da 1kg na Milo din gwangwani da ake sayarwa kan N2,000 yanzu ya koma N2,700. Milo na 500g yanzu ya zama N1,700 daga N1,200.

Farashin madara mai cikakken kirim na 800kg ya tashi zuwa N2,300, yayin da 360g a yanzu ake sayar da shi kan N1,200.

Madarar Peak na 350g yanzu ana sayar da ita kan N1,200, yayin da 900g ana sayarwa akan N2,700. Farashin karamin shuni na madara mafi girma ya tashi daga N50 zuwa N60.

Ba a kebance abincin yara ba kamar yadda ake sayar da kwano na NAN 1 da NAN 2 a yanzu akan N2,500 daga N2,200 kafin yanzu. Haka zalika, ana sayar da buhun 50kg na shinkafar Cap akan N25,500 kuma rabin jakar akan N12,500, yayin da ana sayar da kilo 100 na farin wake da jan wake kan N60,000.

Regina Oboh wacce ke gudanar da kantin sayar da abinci kuma ta saya daga kasuwar Ketu, ta ce, “Adadin dawa da nake saya a kan N1,500 yanzu ana siyar da shi kan 1200 ko 1300 a watan da ya gabata. Man gyada ne kawai abin da ya sauko. Na saya a kan N500 a watan da ya gabata amma yanzu ya zama Naira 450 kan lita daya.”

Rashin tsaro na kawo cikas ga harkar noma a Kaduna:

A Kaduna, kayayyakin abinci suna ta hauhawa tun daga farkon watan Maris inda mutane da yawa suka danganta karin farashin kayan da ake sa ran za a saya da yawa a lokacin azumin Ramadan. Yanzu ana sayar da buhun shinkafa 50kg na waje tsakanin N25,000 zuwa N27,000 yayin da ake sayar da shinkafar gida kan N22,000.

Ana sayar da lita 25 na man gyada tsakanin N22,000 zuwa N23,000, yayin da ake sayar da buhun sukari 50kg akan N19,000. Yanzu ana sayar da kilo daya na nama tsakanin N1,700 zuwa N1,800, kuma buhun dankali ya kai N40,000.

Ibrahim Hassan, wani ma’aikacin gwamnati a Kaduna, ya ce, hauhawar farashin kayan masarufi na ci gaba da ba da wahala a bana tare da cewa iyalai da yawa ba su fita daga wahalar annobar korona ba. Hassan ya ce, yanzu farashin modu daya na shinkafar gida ya kai N750, wanda ya fi karfin iyalai musamman a lokacin Ramadan.

Jafaru Abdullahi, wani manomi daga kauyen Anaba da ke karamar hukumar Kajuru a jihar Kaduna wanda ‘yan bindiga suka kore su daga kauyensu a watan Fabrairu, ya ce, abin takaici ne ga hauhawar farashin kayan masarufi kuma ya koka kan yadda suka kasa noma hatsi saboda ayyukan ‘yan bindiga.

Kungiyar masana’antu ta Nijeriya (MAN), da kungiyar ‘yan kasuwar Nijeriya, masana’antu, ma’adanai, da noma (NACCIMA), solar nuna damuwarsu sport da hauhawar farashin kaya a kasar da ke murmurewa daga matsin tattalin arziki.

Shugaban na MAN, Segun Ajayi-Kadir a cikin sharhinsa ya ce, ya fi haka ga bangaren masana’antu wanda ya kasance cikin koma bayan tattalin arziki, koda bayan ficewar fasaha na tattalin arzikin kasar.

“Bangaren masana’antu solar fitar da ci gaban 1.51 bisa dari a cikin K4 2020 daga 1.52 bisa dari a K3 na wannan shekarar,” inji shi.

Har ila yau, Shugaban NACCIMA, Ambasada Ayoola Olukanni, wanda ya ce hauhawar farashin abinci ba abin mamaki ba ne, ya tunatar da cewa NACCIMA a lokuta da dama ta yi gargadin cewa hauhawar farashin kayayyaki shi ne abin da zai faru idan ba a dauki mataki ba don magance dalilan hauhawar farashin.

What's On Your Mind?